Υαλοειδές ονομάζεται το παχύρευστο, διαυγές υλικό το οποίο γεμίζει την εσωτερική κοιλότητα του βολβού και είναι κολλημένο στον αμφιβληστροειδή. Σε ορισμένες περιπτώσεις όπως ή άρση βάρους και η υψηλή μυωπία, αλλά και στα πλαίσια της φυσιολογικής φθοράς των ιστών του οφθαλμού μετά συνήθως τη μέση ηλικία, το υαλοειδές ξεκολλάει από το πίσω μέρος του αμφιβληστροειδούς οπότε έχουμε αυτό που ονομάζεται αποκόλληση υαλοειδούς. Πρόκειται για κάτι σχετικά αθώο, δεν απαιτεί θεραπεία, παρά μόνο προσοχή στις σωματικές δραστηριότητες τις πρώτες εβδομάδες μετά το συμβάν και τακτική παρακολούθηση. Τα συμπτώματα που θα «υποψιάσουν» τον ασθενή για πιθανή αποκόλληση υαλοειδούς είναι η ξαφνική εμφάνιση στιγμάτων («μυγάκια») διαφόρου μεγέθους στο οπτικό πεδίο ή, σπανιότερα, φωτεινών στιγμιαίων ερεθισμάτων («αστραπές» ή «λάμψεις»).

Η διαπίστωση της αποκόλλησης του υαλοειδούς απαιτεί εξέταση με ειδικούς φακούς και αφού έχει προηγηθεί διαστολή της κόρης (μυδρίαση). Κατά την εξέταση αυτή, πέρα από την αποκόλληση του υαλοειδούς, σκοπός του οφθαλμιάτρου είναι να ελέγξει τον αμφιβληστροειδή για τυχόν ύπαρξη κάποιου σχισίματος (ρωγμή αμφιβληστροειδούς). Σε περίπτωση που διαπιστωθεί κάτι τέτοιο απαιτείται άμεση θεραπεία με laser, διαφορετικά υπάρχει ο κίνδυνος να περάσει το ρευστοποιημένο υαλοειδές μέσα από τη ρωγμή κάτω από τον αμφιβληστροειδή,  οπότε έχουμε αποκόλληση αμφιβληστροειδούς.

Η αποκόλληση του αμφιβληστροειδούς είναι μία σοβαρή επιπλοκή και απαιτεί χειρουργική επέμβαση. Συνήθως, πέρα από τα κοινά συμπτώματα με την αποκόλληση υαλοειδούς (μυγάκια, λάμψεις), ο ασθενής παραπονείται για την παρουσία ενός πέπλου («κουρτίνα») το οποίο κλείνει μικρό ή μεγάλο μέρος του οπτικού του πεδίου.[/vc_column_text][/vc_tta_section][vc_tta_section title=”ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙΔΟΠΑΘΕΙΑ” tab_id=”1570439976230-0d5a9ec8-8a31″][vc_column_text]Ο σακχαρώδης διαβήτης χαρακτηρίζεται από ανεπαρκή μεταβολισμό του σαγχάρου στον οργανισμό,  με αποτέλεσμα την προσβολή των αγγείων του σώματος και, κατά συνέπεια, την ανάπτυξη βλαβών σε πολλά όργανα. Συγκεκριμένα για τον οφθαλμό, η προσβολή των αγγείων του αμφιβληστροειδούς οδηγεί σε αλλοιώσεις των τοιχωμάτων τους, με αποτέλεσμα τη διαρροή στοιχείων από το εσωτερικό των αγγείων στον χώρο έξω από αυτά. Η πάθηση αυτή ονομάζεται διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια, και αποτελεί την πιο συχνή εκδήλωση του σαγχαρώδους διαβήτη στον οφθαλμό.

Η διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια, κατά την κλινική εξέταση, χαρακτηρίζεται από μικροδιατάσεις του τοιχώματος των αγγείων (μικροανευρύσματα), αιμορραγίες, λευκοκίτρινα εξιδρώματα, διαταραχές του αυλού των φλεβών, οίδημα (πάχυνση) του αμφιβληστροειδούς, καθώς και ανάπτυξη παθολογικών αγγείων. Η έκταση των ευρημάτων αυτών και  επομένως η βαρύτητα της διαβητικής αμφιβληστροειδοπάθειας ποικίλει από λίγα μικροανευρύσματα στην περιοχή της ωχράς, μέχρι εκτεταμένες βλάβες σε ολόκληρο τον αμφιβληστροειδή.

Κυριότερες επιπλοκές της διαβητικής αμφιβληστροειδοπάθειας αποτελούν το οίδημα της ωχράς κηλίδας και η ανάπτυξη παθολογικών αγγείων  (νεοαγγείων). Το οίδημα της ωχράς κηλίδας οφείλεται, όπως προανεφέρθηκε, στη διαρροή στοιχείων από το εσωτερικό των αγγείων. Όσο εντονότερη είναι η αγγειακή διαρροή, τόσο σοβαρότερη είναι και η βαρύτητα του οιδήματος. Επίσης, άλλοι προγνωστικοί παράγοντες  για τη σοβαρότητα της προσβολής της όρασης του ασθενούς που πάσχει από διαβητικό οίδημα ωχράς είναι η έκταση της πιθανής απόφραξης των μικρών τριχοειδικών αγγείων της ωχράς κηλίδας (ισχαιμία) καθώς και η χρονιότητα του οιδήματος.

Απόφραξη των τριχοειδικών αγγείων συμβαίνει συχνά, όχι μόνο στην  ωχρά κηλίδα αλλά και σε οποιαδήποτε περιοχή του αμφιβληστροειδούς.  Εάν η έκταση της απόφραξης αυτής είναι μεγάλη, υπάρχει ο κίνδυνος ανάπτυξης παθολογικών ανώμαλων αγγείων (νεοαγγείων) στην περιοχή των οπτικού νεύρου, επί του αμφιβληστροειδούς ή, ακόμα, και στο πρόσθιο τμήμα του οφθαλμού, δηλαδή την ίριδα. Ακριβώς επειδή τα αγγεία αυτά έχουν ατελή τοιχώματα, είναι πιθανό να ραγούν, με αποτέλεσμα την εμφάνιση αιμορραγίας είτε επί του αμφιβληστροειδούς, είτε εντός της κοιλότητας του οφθαλμού (υαλοειδική αιμορραγία). Μία ήπια αιμορραγία συνήθως έχει καλή πρόγνωση και υποχωρεί μετά από λίγες εβδομάδες ή μήνες. Υπάρχουν όμως και περιπτώσεις όπου η αιμορραγία είναι πολύ έντονη, οδηγεί σε σοβαρή πτώση της όρασης και μπορεί να απαιτηθεί χειρουργική επέμβαση για την αφαίρεση του αίματος.

Εκτός από το ενδεχόμενο αιμορραγίας, ο ινώδης ιστός των νεοαγγείων μπορεί να οδηγήσει σε έλξεις επί του αμφιβληστροειδούς. Οι έλξεις αυτές συχνά είναι πολύ ήπιες και δε δημιουργούν σοβαρά προβλήματα, όμως υπάρχουν περιπτώσεις όπου η έλξη είναι τόσο έντονη ώστε να οδηγήσει σε αποκόλληση  του αμφιβληστροειδούς.

Για να διαπιστωθεί κλινικά η παρουσία της διαβητικής αμφιβληστροειδοπάθειας απαιτείται εξέταση με ειδικούς φακούς μετά από διαστολή της κόρης (μυδρίαση). Σε περίπτωση ήπιων αλλοιώσεων, χωρίς δηλαδή εικόνα οιδήματος της ωχράς ή υποψία νεοαγγειώσεων, δεν απαιτείται κάποια θεραπεία αλλά ένας τακτικός έλεγχος και βέβαια η καλή ρύθμιση του σαγχαρώδη διαβήτη και του υπόλοιπου καρδιαγγειακού προφίλ του ασθενούς. Σε περίπτωση όμως ανεύρεσης σοβαρότερων διαβητικών αλλοιώσεων στον αμφιβληστροειδή τότε απαιτείται η διενέργεια ειδικών απεικονιστικών εξετάσεων, όπως η οπτική τομογραφία συνοχής (Optical Coherence Tomography, OCT) και η αγγειογραφία (με ή χωρίς σκιαγραφικό). Με το OCT καταγράφεται  η παρουσία τυχόν οιδήματος στην ωχρά και πιθανές βλάβες των αμφιβληστροειδικών στιβάδων, καθώς και η βαρύτητά τους, ενώ με την αγγειογραφία απεικονίζονται τα αγγεία του αμφιβληστροειδούς, πιθανές βλάβες αυτών, καθώς και τα νεοαγγεία (αν υπάρχουν).

Η θεραπεία του οιδήματος της ωχράς γίνεται με την έγχυση εντός του οφθαλμού ειδικών φαρμάκων τα οποία ονομάζονται αντιαγγειογενετικοί παράγοντες. Οι ουσίες αυτές έχουν σκοπό να στεγανοποιήσουν τα πάσχοντα αγγεία, να ελαττωθεί η διαρροή τους και κατά συνέπεια να υποχωρήσει το οίδημα. Ο αριθμός των απαιτούμενων εγχύσεων δεν είναι δυνατόν να προσδιοριστεί από την αρχή. Συνήθως, στην πρώτη φάση της θεραπείας γίνονται 3-5 εγχύσεις (μία ανά μήνα) και στη συνέχεια  προχωράμε με βάση την ανταπόκριση μετά από την κάθε νέα έγχυση. Εάν η ανταπόκριση δεν είναι ικανοποιητική, μπορεί να τεθεί θέμα συμπληρωματικής θεραπείας με ακτίνες laser. Επίσης, θέση στην αντιμετώπιση του διαβητικού οιδήματος έχουν οι ενδοφθάλμιες εγχύσεις κορτιζόνης. Οι τελευταίες έχουν το πλεονέκτημα ότι απαιτείται επανάληψη της αγωγής σε πιο αραιά διαστήματα, αλλά υπάρχει ο κίνδυνος αύξησης της ενδοφθάλμιας πίεσης, καθώς και ανάπτυξης καταρράκτη.

Η αντιμετώπιση των νεοαγγείων περιλαμβάνει την εφαρμογή laser, όχι στην περιοχή της ωχράς αλλά σε όλη την υπόλοιπη έκταση του αμφιβληστροειδή. Με τον τρόπο αυτό στοχεύουμε στη  υποστροφή των αγγείων αυτών, ώστε να αποφευχθεί ο κίνδυνος αιμορραγίες ή και ελκτικής αποκόλλησης. Σε ορισμένες περιπτώσεις, θέση στην αντιμετώπιση των νεοαγγείων μπορεί να έχουν και οι αντιαγγειογενετικοί παράγοντες. Τέλος, σε καταστάσεις όπου έχουμε σοβαρή, επιμένουσα για μήνες, υαλοειδική αιμορραγία ή ελκτική αποκόλληση αμφιβληστροειδούς, απαιτείται χειρουργική επέμβαση για την αποκατάσταση των βλαβών.

Η θεραπεία της διαβητικής αμφιβληστροειδοπάθειας συνήθως έχει ικανοποιητικά αποτελέσματα, σε συνάρτηση βέβαια πάντα με τη σοβαρότητα των αλλοιώσεων όταν ξεκινάει η όποια αγωγή. Σημαντικότατος όμως παράγοντας για την επιτυχία της θεραπείας είναι η σωστή ρύθμιση του σαγχαρώδη διαβήτη, αλλά και των άλλων καρδιαγγειακών παθήσεων που συχνά συνυπάρχουν, όπως η αρτηριακή πίεση και η υπερλιπιδαιμία. Λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη ότι ο διαβήτης είναι μία χρόνια και μόνιμη πάθηση, είναι προφανές ότι η σωστή του ρύθμιση πρέπει να αποτελεί βασικό στόχο του ασθενούς για να αποφευχθούν οι τυχόν επιπλοκές του αλλά και για την όσο το δυνατόν καλύτερη πορεία της θεραπείας αυτών εάν προκύψουν.